مناسبتی

ضرب المثل درباره امام علی

ضرب المثل درباره امام علی
ضرب المثل درباره امام علی

نهج البلاغه گزیده ای از خطبه ها، نامه ها و سخنان کوتاه علی ابن ابی طالب است که توسط سید رضی در قرن چهارم هجری قمری براساس ذوق ادبی خویش از نامه ها و خطبه های علی فراهم آورده است.

در این کتاب ضرب المثل های جالبی نهفته است که هر کدام در نوع خود جالب هستند،در این مطلب ضرب المثل های جالب نهج البلاغه را به همرا معنی آنها گردآوری کرده ایم با ما همراه باشید گزیده ای از این ضرب المثل ها را بخوانید.

۱٫ مفهوم ضرب المثل«حوضی برایشان از آب پر سازم که تنها خود بتوانم آبش را بکشم» یعنی چه و برای چه کسانی فرموده است؟

مفهوم ضرب المثل این است که:«نقشه ای برای آن ها(طلحه و زبیر) طرح کنم که راه فرار از آن را نداشته باشند.» این ضرب المثل را برای طلحه و زبیر فرموده است که خواهان خون عثمان بودند و جنگ جمل را به راه انداختند.ضرب المثل درباره امام علی

 

۲٫ مفهوم ضرب المثل«گوسفند تک رو طعمه گرگ می گردد» یعنی چه و به چه مناسبتی حضرت علی ـ علیه السلام ـ ذکر کرده اند؟

مفهوم ضرب المثل این است که:«از تنهایی و پراکندگی بپرهیز که انسان تنها طعمه شیطان می شود.» وقتی که حضرت راجع به اشتباهات خوارج سبک مغز سخن می گفت این ضرب المثل را بیان فرمودند.

 

۳٫ ضرب المثل«خاشاک در چشم و استخوان در گلو» یعنی چه، و به چه مناسبت حضرت علی ـ علیه السلام ـ ایراد فرموده اند؟

این ضرب المثل را پیرامون غصب خلافت فرموده اند که حضرت علی ـ علیه السلام ـ در مقابل این غصب صبر و بردباری را پیش گرفتند که همچون خاری در چشم و استخوانی در گلو او را ناراحت می کرد.

 

۴٫ معنای ضرب المثل«ذمه من گرو سخنانی است که می گویم و تمام آن ها را ضمانت می کنم» چیست و به چه مناسبتی ایراد شده است؟

منظور و مقصود حضرت علی ـ علیه السلام ـ این است که:در راستی گفتارم تردیدی نیست و باطل و نادرستی در آن راه ندارد. این ضرب المثل را آن حضرت هنگامی که مردم مدینه با او بیعت کردند فرمود.

 

۵٫ ضرب المثل«شیری می خواهند از مادری که از شیردان باز ایستاده» به چه معنا است و در چه موردی ایراد شده است؟

معنای ضرب المثل این است که:طلحه و زبیر توقع دارند من هم مانند عثمان از مال فقرا و مسلمانان هر چه می خواهند به ایشان بدهم(لکن من چنین نخواهم کرد).این ضرب المثل را در توبیخ کسانی ایراد می کند که توقعات بی مورد از آن حضرت داشتند.

 

۶٫ حضرت علی ـ علیه السلام ـ جمله«شما برای تیراندازی نشانه و برای خورنده لقمه و برای حمله کننده شکارید» را درباره چه کسانی فرموده و منظور آن حضرت چه بود؟

درباره اهل بصره. منظور آن حضرت این است که:شما به خاطر کم فهمی و نادانی، لشکر بیگانه(اصحاب جمل) را به شهر خود راه دادید که شما را هدف تیر خودشان قرار داده، و اموالتان را خورده و گرفتارتان ساخته اند.

۷٫ مفهوم ضرب المثل«من بینی و چشم این کار را زده ام» چیست و در چه موردی گفته شده است؟

این ضرب المثل بجای ضرب المثل فارسی است که می گویند:«من همه طرف این کار را زیر و رو کرده ام» یعنی این کاری که می خواهم انجام بدهم تصمیم نهایی من است. این ضرب المثل را حضرت در مورد جنگ با معاویه بیان داشته است و آن را حتمی می داند.

۸٫ مفهوم ضرب المثل«تربت ایدیکم» یعنی«دست های شما به خاک آلوده باد» یعنی چه و در مورد چه کسانی گفته شده است؟

یعنی خداوند شما را به فقر و پریشانی مبتلا سازد و خیر و نیکی نبینید. این ضرب المثل را حضرت علی ـ علیه السلام ـ خطاب به اهل کوفه فرموده است هنگامی که در جنگ با اهل شام سستی و سهل انگاری ورزیدند.

(حــوزه ریحـــانة النبی س ســــنـنـدج)


ضرب المثل های مزین به نام حضرت علی (ع) در فرهنگ فارسی

 

۱-دین اسلام با مال خدیجه (س) و شمشیر علی (ع)‌جاوید ماند.ضرب المثل درباره امام علی

۲- هر کس به کسی نازد و ما هم به علی (ع) نازیم.

۳- اگر علی (ع) ساربان است ، میداند شتر رادر کجا بخواباند .

۴-همیشه حق باعلی (ع) است .

۵- دست علی (ع) بده .

۶- در هر کاری بعد از بسم الله بگو یا علی (ع)

۷- یک  یا علی (ع) بگو ، از جواب نکیر و منکر هم خلاص شو .

۸- علی (ع) می مپندو حوض کوثر .

۹- ما اهل کوفه نیستیم علی (ع) تنها بماند .

۱۰- از علی (ع)‌آموزاخلاص عمل .

۱۱- در سرازیری قبر علی (ع) به فریادت برسد  ، صلوات بفرست .

۱۲- یا علی (ع) مدد.

۱۳دست علی (ع) به همراهت .

۱۴-علی(ع) یارت برادر.

۱۵- مثل سفره مرتضی علی (ع) است .

سیدمحمد [بازدید کننده]
function show_list(element){
var list = ‘#list-www-‘+element;
var b = ‘#show-list-‘+element;
if ($(list).is(“:hidden”)){
$(‘div[id^=”list-www-“]’).hide();
$(list).fadeIn();
$( list ).offset({ top: $(b).offset().top + 30, left: $(b).offset().left – 145 });
}
else
$(list).fadeOut();
}

زیباست ولی همه اینها ضرب المثل نیست
موفق باشید بانو

مدرسه الزهراء«عليهاالسلام» هندیجان [عضو] 

امروز كه روز جشن وشادي علي است
برحجت حق امام آخر صلوات
خدا قوت

۱٫ مفهوم ضرب‌المثل«حوضی برایشان از آب پر سازم که تنها خود بتوانم آبش را بکشم» یعنی چه و برای چه کسانی فرموده است؟

۲٫ مفهوم ضرب‌المثل«گوسفند تک رو طعمه گرگ می‌گردد» یعنی چه و به چه مناسبتی حضرت علی ـ علیه‌السلام ـ ذکر کرده‌اند؟

۳٫ ضرب‌المثل«خاشاک در چشم و استخوان در گلو» یعنی چه، و به چه مناسبت حضرت علی ـ علیه‌السلام ـ ایراد فرموده‌اند؟

۴٫ معنای ضرب‌المثل«ذمه من گرو سخنانی است که می‌گویم و تمام آن‌ها را ضمانت می‌کنم» چیست و به چه مناسبتی ایراد شده است؟

۵٫ ضرب‌المثل«شیری می‌خواهند از مادری که از شیردان باز ایستاده» به چه معنا است و در چه موردی ایراد شده است؟ ضرب المثل درباره امام علی

۶٫ حضرت علی ـ علیه‌السلام ـ جمله«شما برای تیراندازی نشانه و برای خورنده لقمه و برای حمله کننده شکارید» را درباره چه کسانی فرموده و منظور آن حضرت چه بود؟

۷٫ مفهوم ضرب‌المثل«من بینی و چشم این کار را زده‌ام»[۱] چیست و در چه موردی گفته شده است؟

۸٫ مفهوم ضرب‌المثل«تربت ایدیکم» یعنی«دست‌های شما به خاک آلوده باد» یعنی چه و در مورد چه کسانی گفته شده است؟

 

۱٫ مفهوم ضرب‌المثل این است که: «نقشه‌ای برای آن‌ها(طلحه و زبیر) طرح کنم که راه فرار از آن را نداشته باشند.»[۲]

این ضرب‌المثل را برای طلحه و زبیر فرموده است که خواهان خون عثمان بودند و جنگ جمل را به راه انداختند.

۲٫ مفهوم ضرب‌المثل این است که: «از تنهایی و پراکندگی بپرهیز که انسان تنها طعمه شیطان می‌شود.»[۳]

وقتی که حضرت راجع به اشتباهات خوارج سبک مغز سخن می‌گفت این ضرب‌المثل را بیان فرمودند.

۳٫ این ضرب‌المثل را پیرامون غصب خلافت فرموده‌اند که حضرت علی ـ علیه‌السلام ـ در مقابل این غصب صبر و بردباری را پیش گرفتند که همچون خاری در چشم و استخوانی در گلو او را ناراحت می‌کرد.[۴]

۴٫ منظور و مقصود حضرت علی ـ علیه‌السلام ـ این است که: در راستی گفتارم تردیدی نیست و باطل و نادرستی در آن راه ندارد. این ضرب‌المثل را آن حضرت هنگامی که مردم مدینه با او بیعت کردند فرمود.[۵]

۵٫ معنای ضرب‌المثل این است که: طلحه و زبیر توقع دارند من هم مانند عثمان از مال فقرا و مسلمانان هر چه می‌خواهند به ایشان بدهم(لکن من چنین نخواهم کرد).

این ضرب‌المثل را در توبیخ کسانی ایراد می‌کند که توقعات بی مورد از آن حضرت داشتند.[۶]

۶٫ درباره اهل بصره. منظور آن حضرت این است که: شما به خاطر کم فهمی و نادانی، لشکر بیگانه(اصحاب جمل) را به شهر خود راه دادید که شما را هدف تیر خودشان قرار داده، و اموالتان را خورده و گرفتارتان ساخته‌اند.[۷]

۷٫ این ضرب‌المثل بجای ضرب‌المثل فارسی است که می‌گویند: «من همه طرف این کار را زیر و رو کرده‌ام» یعنی این کاری که می‌خواهم انجام بدهم تصمیم نهایی من است. این ضرب‌المثل را حضرت در مورد جنگ با معاویه بیان داشته است و آن را حتمی می‌داند.

۸٫ یعنی خداوند شما را به فقر و پریشانی مبتلا سازد و خیر و نیکی نبینید. این ضرب‌المثل را حضرت علی ـ علیه‌السلام ـ خطاب به اهل کوفه فرموده است هنگامی که در جنگ با اهل شام سستی و سهل انگاری ورزیدند.

 

پی نوشت ها :

 [۱] . لقد شربت انف هذا الامر و عینه». خطبه ۴۳٫

[۲] . خطبه ۱۳۷٫ شماره ۴٫

[۳] . خطبه ۱۲۷، شماره ۸٫

[۴] . خطبه ۳٫ شماره ۳٫

[۵] . خطبه ۱۶، شماره ۱٫

[۶] . خطبه ۲۲، شماره ۳٫

[۷] . خطبه ۱۴، شماره ۱٫

بخش نهج البلاغه تبیان


منبع : اندیشه قم 

 


مترجمین /
حافظین /
مروجین


محققین /
شارحین

خانه  >  دانستنی های نهج البلاغه (ضرب المثل ها)  >  ضرب المثلهای نهج البلاغه

ضرب المثل درباره امام علی

ضرب المثلهای نهج البلاغه

۱- مفهوم ضرب‌المثل«حوضی برایشان از آب پر سازم كه تنها خود بتوانم آبش را بكشم» یعنی چه و برای چه كسانی فرموده است؟

۲- مفهوم ضرب‌المثل«گوسفند تك رو طعمه گرگ می‌گردد» یعنی چه و به چه مناسبتی حضرت علی ـ علیه السلام ـ ذكر كرده‌اند؟
۳- ضرب‌المثل«خاشاك در چشم و استخوان در گلو» یعنی چه، و به چه مناسبت حضرت علی ـ علیه السلام ـ ایراد فرموده‌اند؟
۴- معنای ضرب‌المثل«ذمه من گرو سخنانی است كه می‌گویم و تمام آنها را ضمانت می‌كنم» چیست و به چه مناسبتی ایراد شده است؟
۵- ضرب‌المثل«شیری می‌خواهند از مادری كه از شیردان باز ایستاده» به چه معنا است و در چه موردی ایراد شده است؟
۶- حضرت علی ـ علیه السلام ـ جمله«شما برای تیراندازی نشانه و برای خورنده لقمه و برای حمله كننده شكارید» را درباره چه كسانی فرموده و منظور آن حضرت چه بود؟
۷- مفهوم ضرب‌المثل«من بینی و چشم این كار را زده‌ام»[۱] چیست و در چه موردی گفته شده است؟
۸- مفهوم ضرب‌المثل«تربت ایدیكم» یعنی«دستهای شما به خاك آلوده باد» یعنی چه و در مورد چه كسانی گفته شده است؟

پاسخ ها:
 
۱- مفهوم ضرب‌المثل این است كه: «نقشه‌ای برای آنها(طلحه و زبیر) طرح كنم كه راه فرار از آن را نداشته باشند.»[۲]
این ضرب‌المثل را برای طلحه و زبیر فرموده است كه خواهان خون عثمان بودند و جنگ جمل را به راه انداختند.
۲- مفهوم ضرب‌المثل این است كه: «از تنهایی و پراكندگی بپرهیز كه انسان تنها طعمه شیطان می‌شود.»[۳]
وقتی كه حضرت راجع به اشتباهات خوارج سبك مغز سخن می‌گفت این ضرب‌المثل را بیان فرمودند.
۳- این ضرب‌المثل را پیرامون غصب خلافت فرموده‌اند كه حضرت علی ـ علیه السلام ـ در مقابل این غصب صبر و بردباری را پیش گرفتند كه همچون خاری در چشم و استخوانی در لگو او را ناراحت می‌كرد.[۴]
۴- منظور و مقصود حضرت علی ـ علیه السلام ـ این است كه: در راستی گفتارم تردیدی نیست و باطل و نادرستی در آن راه ندارد. این ضرب‌المثل را آن حضرت هنگامی كه مردم مدینه با او بیعت كردند فرمود.[۵]
۵- معنای ضرب‌المثل این است كه: طلحه و زبیر توقع دارند من هم مانند عثمان از مال فقرا و مسلمانان هر چه می‌خواهند به ایشان بدهم(لكن من چنین نخواهم كرد).
این ضرب‌المثل را در توبیخ كسانی ایراد می‌كند كه توقعات بی مورد از آن حضرت داشتند.[۶]
۶- درباره اهل بصره. منظور آن حضرت این است كه: شما بخاطر كم فهمی و نادانی، لشكر بیگانه(اصحاب جمل) را به شهر خود راه دادید كه شما را هدف تیر خودشان قرار داده، و اموالتان را خورده و گرفتارتان ساخته‌اند.[۷[
۷- این ضرب‌المثل بجای ضرب‌المثل فارسی است كه می‌گویند: «من همه طرف این كار را زیرو رو كرده‌ام» یعنی این كاری كه می‌خواهم انجام بدهم تصمیم نهایی من است. این ضرب‌المثل را حضرت در مورد جنگ با معاویه بیان داشته است و آن را حتمی می‌داند.
۸- یعنی خداوند شما را به فقر و پریشانی مبتلا سازد و خیر و نیكی نبینید. این ضرب‌المثل را حضرت علی ـ علیه السلام ـ خطاب به اهل شام فرموده است هنگامی كه در جنگ با اهل شام سستی و سهل انگاری ورزیدند.

پي نوشت ها :
[۱] لقد شربت انف هذا الامر و عینه». خطبه ۴۳٫
[۲] خطبه ۱۳۷٫ شماره ۴٫
[۳] خطبه ۱۲۷، شماره ۸٫
[۴] خطبه ۳٫ شماره ۳٫
[۵] خطبه ۱۶، شماره ۱٫
[۶] خطبه ۲۲، شماره ۳٫
[۷] خطبه ۱۴، شماره ۱٫

قم – میدان جانبازان – خیابان شهید فاطمی
روبروی کوچه ۲۱ ؛ شماره تماس: ۳۷۷۴۵۱۱۱-۰۲۵

ضرب المثل درباره امام علی

آرایش

مدل مو

مدل لباس

ضرب المثل های نهج البلاغه 

ضرب المثل نهج البلاغه

۱٫ مفهوم ضرب المثل«حوضی برایشان از آب پر سازم که تنها خود بتوانم آبش را بکشم» یعنی چه و برای چه کسانی فرموده است؟

۲٫ مفهوم ضرب المثل«گوسفند تک رو طعمه گرگ می گردد» یعنی چه و به چه مناسبتی حضرت علی ـ علیه السلام ـ ذکر کرده اند؟

۳٫ ضرب المثل«خاشاک در چشم و استخوان در گلو» یعنی چه، و به چه مناسبت حضرت علی ـ علیه السلام ـ ایراد فرموده اند؟

۴٫ معنای ضرب المثل«ذمه من گرو سخنانی است که می گویم و تمام آن ها را ضمانت می کنم» چیست و به چه مناسبتی ایراد شده است؟

۵٫ ضرب المثل«شیری می خواهند از مادری که از شیردان باز ایستاده» به چه معنا است و در چه موردی ایراد شده است؟

۶٫ حضرت علی ـ علیه السلام ـ جمله«شما برای تیراندازی نشانه و برای خورنده لقمه و برای حمله کننده شکارید» را درباره چه کسانی فرموده و منظور آن حضرت چه بود؟

۷٫ مفهوم ضرب المثل«من بینی و چشم این کار را زده ام»[۱] چیست و در چه موردی گفته شده است؟

۸٫ مفهوم ضرب المثل«تربت ایدیکم» یعنی«دست های شما به خاک آلوده باد» یعنی چه و در مورد چه کسانی گفته شده است؟

 

پاسخ ها:

۱٫ مفهوم ضرب المثل این است که: «نقشه ای برای آن ها(طلحه و زبیر) طرح کنم که راه فرار از آن را نداشته باشند.»[۲]

این ضرب المثل را برای طلحه و زبیر فرموده است که خواهان خون عثمان بودند و جنگ جمل را به راه انداختند.

۲٫ مفهوم ضرب المثل این است که: «از تنهایی و پراکندگی بپرهیز که انسان تنها طعمه شیطان می شود.»[۳]

وقتی که حضرت راجع به اشتباهات خوارج سبک مغز سخن می گفت این ضرب المثل را بیان فرمودند.

۳٫ این ضرب المثل را پیرامون غصب خلافت فرموده اند که حضرت علی ـ علیه السلام ـ در مقابل این غصب صبر و بردباری را پیش گرفتند که همچون خاری در چشم و استخوانی در گلو او را ناراحت می کرد.[۴]

۴٫ منظور و مقصود حضرت علی ـ علیه السلام ـ این است که: در راستی گفتارم تردیدی نیست و باطل و نادرستی در آن راه ندارد. این ضرب المثل را آن حضرت هنگامی که مردم مدینه با او بیعت کردند فرمود.[۵]

۵٫ معنای ضرب المثل این است که: طلحه و زبیر توقع دارند من هم مانند عثمان از مال فقرا و مسلمانان هر چه می خواهند به ایشان بدهم(لکن من چنین نخواهم کرد).

این ضرب المثل را در توبیخ کسانی ایراد می کند که توقعات بی مورد از آن حضرت داشتند.[۶]

۶٫ درباره اهل بصره. منظور آن حضرت این است که: شما به خاطر کم فهمی و نادانی، لشکر بیگانه(اصحاب جمل) را به شهر خود راه دادید که شما را هدف تیر خودشان قرار داده، و اموالتان را خورده و گرفتارتان ساخته اند.[۷]

۷٫ این ضرب المثل بجای ضرب المثل فارسی است که می گویند: «من همه طرف این کار را زیر و رو کرده ام» یعنی این کاری که می خواهم انجام بدهم تصمیم نهایی من است. این ضرب المثل را حضرت در مورد جنگ با معاویه بیان داشته است و آن را حتمی می داند.

۸٫ یعنی خداوند شما را به فقر و پریشانی مبتلا سازد و خیر و نیکی نبینید. این ضرب المثل را حضرت علی ـ علیه السلام ـ خطاب به اهل کوفه فرموده است هنگامی که در جنگ با اهل شام سستی و سهل انگاری ورزیدند.ضرب المثل درباره امام علی

 

پی نوشت ها :

 [۱] . لقد شربت انف هذا الامر و عینه». خطبه ۴۳٫

[۲] . خطبه ۱۳۷٫ شماره ۴٫

[۳] . خطبه ۱۲۷، شماره ۸٫

[۴] . خطبه ۳٫ شماره ۳٫

[۵] . خطبه ۱۶، شماره ۱٫

[۶] . خطبه ۲۲، شماره ۳٫

[۷] . خطبه ۱۴، شماره ۱٫

گردآوری: بخش دین واندیشه آکاایران

سایت دینی، دین و اندیشه ،آکا، دعا ، قرآن ، نهج البلاغه ، ائمه اطهار ، زندگینامه بزرگان دین


امام علی علیه السلام

مَن خَلا بِالعِلمِ لَم توحِشهُ خَلوَةٌ .

هر كس با دانشْ خلوت كند ، از هيچ خلوتى احساس تنهايى نمى كند .


غرر الحكم : ج ۵ ص ۲۳۳ ح ۸۱۲۵

ضرب المثل درباره امام علی


حجت الاسلام سید محسن موسوی کتابی با عنوان «ماه در آب» نوشته که از سوی دارالحدیث در قم به سال ۱۳۸۳ش چاپ شده است. در این کتاب مشابه بسیاری از ضرب المثل های پرمحتوای فارسی را آورده و معادل آنها را از احادیث نیز نشان داده است که نشان می دهد دست کم بخشی از ضرب المثل های فارسی ریشه در حدیث دارند. به چند نمونه بنگرید:

آب دریا را اگر نتوان کشیدهم به قدر تشنگی باید چشید (امثال و حکم ، ج ۱ ، ص ۸)نظیر سخن پیامبر(ص): مالایدرَک کلُّهُ لایترَک کلُّهُ؛ (عوالی اللآلی ، ج ۴، ص ۵۸)آنچه را کامل به دست نمی آید ، نباید به تمامی وانهاد.

آبرویی که ریخته شد نمی شود جمع کرد (دوازده هزار مثل فارسی ، ص ۵)نظیر سخن امام صادق(ع): إذا رَقَّ العِرضُ استُصعِبَ جَمعُهُ؛ (أعلام الدّین، ص ۳۰۳)جمع کردن آبروی ریخته دشوار است.

دانا چون طبله عطار است خاموش (دوازه هزار مثل فارسی ، ص ۴۹۱)نظیر سخن امام علی(ع): إذا تَمَّ العَقلُ نَقَصَ الکلامُ؛ (نهج البلاغه ، حکمت ۷۱)چون عقل کمال یابد ، سخن اندک شود.

آتش اول خودش را می سوزاند (قند و نمک ، ص ۹)نظیر سخن امام علی(ع): مَن شَبَّ نارَ الفِتنَهِ کانَ وَقُوداً لَها؛ (غررالحکم و دررالکلم، ح ۹۱۶۳)هر کس آتش فتنه برافروزد ، خود هیزم آن می شود.

آدم باید به پایین تر از خود نگاه کند ، نه بالاترنظیر سخن پیامبر(ص): اُنظُروا إلی مَن هُوَ أسفَلُ مِنکم ولاتَنظُروا إلی مَن هُوَ فَوقَکم؛ (مشکاه الأنوار، ص ۱۶۱)به فرو دست خود بنگرید و به فرا دست خود ننگرید.

آدم باید پایش را قدر گلیمش دراز کند (کتاب کوچه ، ج ۱ ، حرف آ ، ص ۳۵۵)نیز: منه بیرون ز حدّ خویشتن پای (امثال و حکم ، ج ۱ ، ص ۱۷۵۱)نظیر سخن امام علی(ع): أفضَلُ الأدَبِ أن یقِفَ الإنسانُ عِندَ حَدِّهِ؛ (عیون الحکم والمواعظ ، ح ۲۷۸۵)برترین ادب این است که انسان در حدّ خویش باز ایستد.

آدم زنده زندگی می خواهد (امثال و حکم ، ج ۱ ، ص ۲۵)نظیر سخن امام حسن(ع): إعمَل لِدُنیاک کأنَّک تَعِیشُ أبَداً وَاعمَل لاِخِرَتِک کأنَّک تَمُوتُ غَداً؛ (مستدرک الوسائل ، ج ۱، ص ۱۴۶)برای دنیایت چنان کار کن که گویی همیشه زنده خواهی بود و برای آخرتت چنان کار کن که گویی فردا خواهی مرد.

آدم فقیر در وطن خودش هم غریب استنظیر سخن امام علی(ع): اَلفَقرُ فِی الوَطَنِ غُربَهٌ وَالغِنی فِی الغُربَهِ وَطَنٌ؛ (نهج البلاغه ، حکمت ۵۶)فقر در وطن ، مایه غربت ، و ثروتمندی در غربت [مانند زیستن در] وطن است.

آدم که پیر شد حرصش جوان می شود (حریص تر می شود) (کتاب کوچه ، ج ۱ ، حرف آ ، ص ۳۶۴)نظیر سخن پیامبر(ص): یهرُمُ ابنُ آدَمَ و یشُبُّ فیهِ اثنَتانِ، الحِرصُ و طُولُ الأمَلِ؛ (معدن الجواهر، ص ۲۵)آدمیزاده پیر می شود و دو خوی در او جوان می گردد: آز و درازْ آرزویی.

آدمی از زبان خود به بلاست (امثال و حکم ، ج ۱ ، ص ۲۶)نظیر سخن پیامبر(ص): بَلاءُ الإنسانِ مِنَ اللِّسانِ؛ (بحارالأنوار ، ج ۷۱، ص ۲۸۷)گرفتاری انسان از زبان او است.

آدمی را بتر از علّت (بیماری) نادانی نیست (امثال و حکم ، ج ۱ ، ص ۲۸)نظیر سخن امام علی(ع): اَلجَهلُ أدوَأُ الدَّاءِ؛ (غررالحکم و دررالکلم ، ح ۱۹۶۹)نادانی ، دردناکترین بیماری است.

آدم یک بار پایش به چاله می رود (امثال و حکم ، ج ۱ ، ص ۲۹)نظیر سخن پیامبر(ص): إنَّ المُؤمِنَ لایلدَغُ مِن جُحرٍ مَرَّتَینِ؛ (بحارالأنوار ، ج ۱۹ ، ص ۳۴۵)مؤمن از یک سوراخ دوبار گزیده نمی شود.

آدمی مخفیست در زیر زبان (امثال و حکم ، ج ۱ ، ص ۲۹)یا:تا مرد سخن نگفته باشدعیب و هنرش نهفته باشد (امثال و حکم ، ج ۱ ، ص ۵۳۷)برگرفته از سخن امام علی(ع): اَلمَرءُ مَخبوءٌ تَحتَ لِسانِهِ؛ (الأمالی، صدوق ، ص ۵۳۲)آدمی زیر زبان خویش پنهان است.

چیزی که عیان است، چه حاجت به بیان است؟ (امثال و حکم ، ج ۱ ، ص ۴۷)نظیر سخن امام علی(ع): لِسانُ الحالِ أصدَقُ مِن لِسانِ المَقالِ؛ (غررالحکم و دررالکلم ، ح ۷۶۳۶)زبان حال، راستگوتر از زبان گفتار است.

آنچه برای خود نمی پسندی برای دیگران مپسند (امثال و حکم ، ج ۱ ، ص ۴۸)برگرفته از سخن امام علی(ع): أحبِب لِغَیرِک ماتُحِبُّ لِنَفسِک وَاکرَه لَهُ ما تَکرَهُ لِنَفسِک؛ (بحارالأنوار ، ج ۷۴، ص ۲۲۲)برای غیر خود آن را دوست بدار که برای خود دوست داری ، و آن را ناپسند دار که برای خود ناپسند می داری.

آنچه در آینه جوان بیندپیر در خشت خامْ آن بیند (امثال و حکم ، ج ۱ ، ص ۴۹)نظیر سخن امام علی(ع): رَأی الشَّیخِ خَیرٌ مِن مَشهَدِ الغُلامِ؛ (نهج البلاغه، حکمت ۸۶)نظر پیر بهتر از حضور فعال جوان است.

زخم زبان بدتراز زخم شمشیر است (دوازه هزار مثل فارسی ، ص ۵۹۵)نظیر سخن امام علی(ع): طَعنُ اللِّسانِ أمضی مِن جَرحِ السَّنانِ؛ (عیون الحکم والمواعظ ، ح ۵۵۵۸)زخم زبان از زخم نیزه کاری تر است.

آنچه شیران را کند روبه مزاج احتیاج است احتیاج است احتیاج (امثال و حکم ، ج ۱ ، ص ۵۱. مولوی )نظیر سخن امام علی(ع): ضَروراتُ الأحوالِ تُذِلُّ رِقابَ الرِّجالِ؛ (غررالحکم و دررالکلم، ح ۵۸۹۲)احتیاج است که گردن مردان را فرود می آورد.

آن ممه را لولو برد (امثال و حکم ، ج ۱ ، ص ۶۸)نظیر سخن امام علی(ع): وأمّا تِلک الَّتی تُریدُ فإنَّها خُدعَهُ الصَّبِی عَنِ اللَّبَنِ فی أوَّلِ الفِصالِ؛ (نهج البلاغه ، نامه ۶۴)آنچه تو می خواهی، مانند فریب دادن کودک است در آغاز گرفتن او از شیر.

به دانش بُوَد بی گمان زنده، مَرد (امثال و حکم، ج ۱، ص ۳۹۹)نظیر سخن امام علی(ع): بِالعِلمِ تَکونُ الحَیاهُ؛ (غررالحکم و دررالکلم، ح ۴۲۲۰)زندگی، با دانش به دست می آید.

جواب احمقان (ابلهان) خاموشی است (امثال و حکم، ج ۲، ص ۵۸۹)نظیر سخن امام علی(ع): اَلسُّکوتُ عَلَی الأحمَقِ أفضَلُ مِن جَوابِهِ؛ (غررالحکم و دررالکلم، ح ۱۱۶۰)سکوت در برابر احمق بهتر از جواب دادن به او است.

جوجه را آخر پاییز می شمرند (امثال و حکم، ج ۲، ص ۵۹۱)نظیر سخن پیامبر(ص): مِلاک العَمَلِ خَواتیمُهُ ؛ (الاختصاص، ص ۳۴۳)ملاک (ارزش) کارها، پایان آن است.

چراغی که به خانه روا است، به مسجد حرام است (امثال و حکم، ج ۲، ص ۶۱۰)نظیر سخن پیامبر(ص): إذا أعطَی اللّهُ أحَدکم خَیرا فَلیبدَأ بِنَفسِهِ و أهلِ بِیتِهِ؛ (العمده، ص ۴۲۲)هرگاه خداوند به یکی از شما خیری عطا کرد، باید [بهره مندی آن را] از خود و خانواده اش آغاز کند.

چشم عاشق کور است (امثال و حکم، ج ۲، ص ۱۰۸۴)نظیر سخن پیامبر(ص): حُبُّک الشَّی ءَ یعمِی و یصمُّ؛ (عوالی اللآلی، ج ۱، ص ۱۲۴)محبّت تو به چیزی کور و کرت می کند.

چو دانی و پرسی سؤالت خطاستنظیر سخن امام علی(ع): سَل تَفَقُّهاً ولا تَسأَل تَعَنُّتاً؛ (الخصال، ص ۲۰۹)برای آموختن بپرس نه برای آزردن.

چو می بینی که نابینا و چاه استاگر خاموش بنشینی گناه است (دوازده هزار مثل فارسی، ص ۱۳۱)نظیر سخن امام صادق(ع): مَن رَأی أخاهُ عَلی أمرٍ یکرَهُهُ فَلَم یرُدَّهُ عَنهُ ـ و هُو یقدِرُ عَلَیهِ ـ فَقَد خانَهُ؛ (الأمالی، صدوق، ص ۳۴۳)هر که برادرش را گرفتار کاری ببیند که برای او ناخوشایند است و او را از آن باز ندارد ـ در حالی که به این کار توانا است ـ به او خیانت کرده است.

چون که باکودک سر وکارت فتادپس زبان کودکی باید گشاد (امثال و حکم، ج ۲، ص ۶۶۶)نظیر سخن امام علی(ع): مَن کانَ عِندَهُ صَبِی فَلیتَصابَ لَهُ؛ (کتاب من لا یحضره الفقیه، ج ۳، ص ۴۸۲)هرکس کودکی دارد، باید با او کودکانه رفتار کند.

حرف حق تلخ استبرگرفته از سخن پیامبر(ص): اَلحَقُّ ثَقیلٌ مُرٌّ؛ (بحارالأنوار، ج ۷۴، ص ۸۲)حق، سنگین و تلخ است.

حرمت ریش سفید بر همه کس لازم است (قند و نمک، ص ۳۰۳)نظیر سخن پیامبر(ص): مِن إجلالِ اللّهِ إجلالُ ذِی الشَّیبَهِ المُسلِمِ؛ (الکافی، ج ۲، ص ۱۶۵)از بزرگداشت خداوند، یکی هم بزرگداشت ریشْ سفیدِ مسلمان است.

حسود هرگز نیاسود (امثال و حکم، ج ۲، ص ۶۹۶)نظیر سخن امام صادق(ع): لاراحَهَ لِحَسودٍ؛ (الخصال، ص ۱۶۹)حسود را آسایشی نباشد.

حق به حقدار می رسد (امثال و حکم، ج ۲، ص ۶۹۷)نظیر سخن امام صادق(ع): یرُدُّ اللّهُ الحَقَّ إلی أهلِهِ؛ (کمال الدّین و تمام النعمه، ص ۶۴۷)خداوند حق را به اهل آن باز می گرداند.

خورشید (آفتاب) پشت ابر مخفی نمی ماند (کتاب کوچه، ج ۱، حرف آ، ص ۵۳۳)نظیر سخن امام جواد(ع): الأیامُ تَهتِک لَک الأمرَ عَنِ الأسرارِ الکامِنَهِ؛ (بحارالأنوار، ج ۷۵، ص ۳۶۵)روزگار پرده اسرار پنهان را می درد.

در عفو لذّتی است که در انتقام نیست (امثال و حکم، ج ۲، ص ۷۹۳)نظیر سخن پیامبر(ص): مَرارَهُ الحِلمِ أعذَبُ مِن مَرارِهِ الاِنتقامِ ؛ (مستدرک الوسائل، ج۱۱، ص ۲۹۰)تلخی بردباری گواراتر از تلخی انتقام است.ضرب المثل درباره امام علی

درم داران عالم را کرم نیست، کرم داران عالم را درم نیست (امثال و حکم، ج ۲، ص ۷۹۶)نظیر سخن امام علی(ع): اَلنّاسُ رَجُلانِ: جَوادٌ لایجِدُ وواجِدٌ لایسعَفُ؛ (عیون الحکم والمواعظ، ح ۱۲۲۸)مردم دو دسته اند: بخشنده ای که نمی یابد (تا ببخشد) و مالداری که نمی بخشد.

دشمن دانا به از نادان دوست (امثال و حکم، ج ۲، ص ۸۱۴)نظیر سخن امام علی(ع): إستَشِر عَدُوَّک العاقِلَ وَاحذَر رَأی صَدیقِک الجاهِلِ؛ (غررالحکم و دررالکلم، ح ۲۴۷۱)با دشمن دانا مشورت کن و از [به کاربستن] رأی دوست نادان بپرهیز.همچنین سخن امام علی(ع): عَدُوٌّ عاقِلٌ خَیرٌ مِن صدِیقٍ جاهِل؛ (بحارالأنوار، ج ۷۸، ص ۱۲)دشمن خردمند بهتر از دوست بی خرد است.

هرچه بگندد نمکش می زنندوای به وقتی که بگندد نمک (امثال و حکم، ج ۴، ص ۱۹۱۸)نظیر سخن پیامبر(ص): یا أباذَرٍّ! إعلَم أنَّ کلَّ شَی ءٍ إذا فَسَدَ فَالمِلحُ دَواءُهُ فَإذا فَسَدَ المِلحُ فَلَیسَ لَهُ دَواءٌ؛ (الأمالی، طوسی، ص ۵۳۳)ای اباذر! بدان هر چیز که فاسد شود، نمک دوای آن است، و هرگاه نمک فاسد شود دوایی ندارد.

ناز پرورد تنعّم نبرد راه به دوست (امثال و حکم، ج ۴، ص ۱۷۸۲)نظیر سخن پیامبر(ص): إیاکم وَالتَّنَعُّمَ فَإنَّ عِبادَاللّهِ لَیسوا بِالمُتَنَعِّمینَ؛ (کنزالعمّال، ح ۶۱۱۱)بپرهیز از تن آسایی که بندگان خدا تن آسا نیستند.

نباشد دعای پدر بی اثر (امثال و حکم، ج ۴، ص ۱۷۹۵)نظیر سخن پیامبر(ص): أربَعَهٌ لاتُرَدُّ لَهُم دَعوَهٌ… دُعاءُ الوالِدِ لِوَلَدِهِ؛ (بحارالأنوار، ج ۹۳، ص ۲۹۶)چهار کس دعایشان رد نمی شود،… یکی دعای پدر برای فرزندش.

هرچه کنی به خود کنی گر همه نیک و بد کنی (امثال و حکم، ج ۴، ص ۱۹۲۳)یا:از ماست که بر ماست (امثال و حکم، ج ۱، ص ۱۴۷)نظیر سخن پیامبر(ص): لایجنی عَلَی المَرءِ إلاّ یدُهُ؛ (کتاب من لا یحضره الفقیه، ج ۴، ص ۳۷۸)آدمی جز از دست خود آسیب نمی بیند.

آنچه دی (دیروز) کاشته ای می کنی امروز دروطمع خوشه گندم مکن از دانه جو (امثال و حکم، ج ۱، ص ۵۱)نظیر سخن امام صادق(ع): إنَّما یحصُدُ ابنُ آدمَ ما یزرَعُ؛ (الکافی، ج ۲، ص ۳۳۴)آدمیزاد آنچه کاشته است، درو می کند.

هر چیزی بشکند ارزشش کم می شود امّا دل اگر بشکند ارزشش بیشتر می شودنظیر سخن پیامبر(ص): سُئِلَ أینَ اللّهُ؟ فَقالَ: عِندَ المُنکسِرَهِ قُلوبُهُم؛ (بحارالأنوار، ج ۷۳، ص ۱۵۷)از پیامبر پرسیدند: «خداوند کجاست؟»، فرمود: «نزد دلْ شکستگان».

هر چیزی نُوَش خوب است، دوست کهنه اش! (قند و نمک، ص ۷۳۱)نظیر سخن امام علی(ع): اِختَر مِن کلِّ شَی ءٍ جَدیدَهُ ومِنَ الإخوانِ أقدَمَهُم؛ (غررالحکم و دررالکلم، ح ۲۴۶۱)از هرچیزی جدیدش را انتخاب کن و از دوستان قدیمی ترش را.

هر سخن جایی و هر نکته مقامی دارد (امثال و حکم، ج ۴، ص ۱۹۳۰)برگرفته از سخن امام علی(ع): لِکلِّ مَقامٍ مَقالٌ؛ (غررالحکم و دررالکلم، ح ۷۲۹۳)هر جایگاهی را، سخنی است.

هر کاری وقتی دارد (امثال و حکم، ج ۴، ص ۱۹۲۳)نظیر سخن پیامبر(ص): اَلاُمورُ مَرهُونَهٌ بِأوقاتِها؛ (بحارالأنوار، ج ۷۴، ص ۱۶۵)کارها در گرو اوقات خویش اند.

خصلت حلم امام حسن (ع) در حدی بود که مروان یکی از دشمنان پرکینه خاندان رسالت، که امام حسن (ع) را بسیار رنج داد و آزرد، گفت: «این کار‌ها را با کسی انجام دادم که حلم و خویشتن داری او با کوه‌ها برابری می‌کند.»

سرویس سبک زندگی فردا: زندگی مردان بزرگ خدا همیشه پرحادثه است، حیات درخشان امام حسن (ع) از پرحادثه‌ترین زندگی رادمردان تاریخ است، با این که بیش از ۴۸ سال عمر نکرد، و بر اثر زهری که مزدوران معاویه به او خوراندند به شهادت رسید، ولی در همین دوران کوتاه، همواره با باطل گرایان حق ستیز در حال نبرد بود، در عصر پدر، دوش به دوش او با منافقان و منحرفان ستیز کرد، در جنگ‌های بزرگ جمل و صفین و نهروان، قهرمانی بی بدیل بود، و به طور کلی نام او در پیشانی قاموس رنج‌ها می‌درخشید. وی در سخت‌ترین و تلخ‌ترین رخداد‌ها پرچم نهی از منکر، مبارزه با نامردمی‌ها و طاغوت زدایی را برافراشت، و برای تثبیت حکومت حق، ایثار‌ها و جانفشانی‌ها کرد. در ادامه این مطلب را به نقل از پایگاه حوزه می‌خوانیم.

 

 

 

ضرب المثل درباره امام علی

آنچه بیش از دیگر ویژگی‌های امام حسن مجتبی (ع) – در زمان حیات و پس از شهادت – از برجستگی برخوردار بود، صبوری و حلم آن حضرت بود که تاثیر بسزایی در زندگی وی و پیروانش داشت. امام – علیه السلام – آن گونه صبور بود که صبوری وی زبانزد عام و خاص شد و ضرب المثل «حلم الحسنیة» درباره وی رواج یافت. در این گفتار برآنیم تا ارجمندی حلم و مفهوم آن را مورد بررسی قرار دهیم، آن گاه نتایج درخشان آن را در زندگی امام حسن (ع) بنگریم.

ارجمندی حلم

خداوند در قرآن، حضرت ابراهیم (ع) قهرمان مبارزه توحیدی را چنین تمجید می‌کند: «ان ابراهیم لحلیم اواه منیب; (۱) همانا ابراهیم دارای صفت حلم و بسیار متوکل بر خدا و بازگشت کننده به سوی خدا بود.»

در آیه ۱۰۱ صافات خداوند می‌فرماید: «فبشرناه بغلام حلیم؛ ما ابراهیم را به نوجوانی دارای حلم بشارت دادیم.»

منظور از این فرزند، حضرت اسماعیل (ع) است، که ابراهیم (ع) از درگاه خدا درخواست فرزندی صالح کرد، و خداوند درخواست او را اجابت نمود، و او را به فرزندی که دارای خصلت والای حلم است مژده داد، آن فرزند اسماعیل بود، چنان که در ماجرای آن ذبح عظیم، حلم و استقامت و صبر انقلابی خود را به خوبی نشان داد.

واژه «حلیم» پانزده بار در قرآن بیان شده است که در یازده مورد از اوصاف خداوندی برشمرده شده (۲) و در دو مورد، از اوصاف ابراهیم (ع) و در یک مورد از وصف اسماعیل (ع) و در موردی دیگر در وصف حضرت شعیب (ع) ذکر شده است.

بنابراین، «حلم» از ارزش‌های مهم اخلاقی و اسلامی است، و انسان‌های برجسته؛ مانند پیامبران چنین صفتی دارند، و انسان‌هایی که صفت حلم را به طور کامل دارند، مظهر یکی از صفات الهی هستند.

در فرهنگ روایی، روایات بی شماری در تمجید خصلت ارزشمند حلم از پیامبر (ص) و امامان (ع) به ما رسیده که نظر شما را به ذکر چند نمونه جلب می‌کنیم:

امیرمؤمنان علی (ع) فرمود:: «کمال العلم الحلم; (۳) کمال علم به صفت حلم بستگی دارد.»

نیز فرمود:: «بوفور العقل یتوفر الحلم; (۴) آن کس که عقل سرشار دارد، دارای حلم سرشار خواهد شد.»

امام صادق (ع) فرمود:: «الحلم سراج الله; (۵) حلم، چراغ تابان خدا است.»

مفهوم حلم

لغت شناس معروف قرآن، راغب در کتاب مفردات گوید: «حلم به معنای خویشتن داری به هنگام هیجان غضب است، و از آن جا که این حالت از عقل و خرد ناشی می‌شود، گاه به معنای عقل و خرد نیز به کار رفته است.» (۶)

بنابراین، انسان دارای حلم کسی است که در عین توانایی، در هیچ کاری شتاب نمی‌کند، و در کیفر مجرمان شتاب زده نمی‌شود، روحی بزرگ دارد، و بر خشم و احساسات خود، مسلط است.»

چنان که در روایت آمده، شخصی از امام حسن مجتبی (ع) پرسید: حلم چیست؟ فرمود:: «کظم الغیظ و ملک النفس; (۷) فرو بردن خشم، و تسلط بر خویشتن است.»

بنابراین، آنچه در ترجمه حلم معروف شده و از آن به عنوان «بردباری» یاد می‌کنند، صحیح به نظر نمی‌رسد، زیرا حلم به معنای تحمل بار دیگران نیست، بلکه به معنای خویشتن داری پرصلابت، و نرمش قهرمانانه است، که پایه استوار برای حفظ اخلاق و ارزش‌های اسلامی است. بر همین اساس امیر مؤمنان علی (ع) فرمود: «لا حلم کالصبر والصمت; (۸) هیچ حلمی مانند استقامت و سکوت نیست.» بنابراین، استقامت و کنترل زبان، از شاخه‌های مهم حلم است، پس حلم مفهومی ضد عجز و تسلیم دارد.

حلم امام حسن (ع)

امام حسن (ع) و سایر امامان (ع) فرهیخته و تربیت شده مکتب قرآن بودند، چنان که در روایت آمده: کنیزی شاخه گلی را به امام حسن (ع) اهدا نمود، آن حضرت او را آزاد کرد، انس بن مالک به آن حضرت عرض کرد: «آیا شما برای یک شاخه گل ناچیز، او را آزاد کردید؟»

امام حسن (ع) در پاسخ فرمود:: «ادبنا الله تعالی… ; خداوند ما را چنین تربیت کرده است.» آن جا که می‌فرماید: «اذا حییتم بتحیة فحیوا باحسن منها او ردوها؛ هنگامی که کسی به شما تحیت گوید، پاسخ او را به طور بهتر، یا همان گونه بدهید.» (۹) پاسخ بهتر همان آزاد کردن او است.» (۱۰)

حلم امام حسن (ع) از آیات قرآن نشات گرفته بود، از جمله از این آیه که خداوند می‌فرماید: «.. ادفع بالتی هی احسن فاذا الذی بینک و بینه عداوة کانه، ولی حمیم؛ ناپسندی را با نیکی دفع کن، که ناگاه خواهی دید همان کس که میان تو و او دشمنی است، گویی دوستی گرم و صمیمی است.» (۱۱)

خصلت حلم امام حسن (ع) در حدی بود که مروان یکی از دشمنان پرکینه خاندان رسالت، که امام حسن (ع) را بسیار رنج داد و آزرد، گفت: «این کار‌ها را با کسی انجام دادم که حلم و خویشتن داری او با کوه‌ها برابری می‌کند.» (۱۲) به عنوان نمونه نظر شما را به فراز تاریخی زیر جلب می‌کنیم:

پیر مردی ناآگاه از اهالی شام در مدینه، امام حسن (ع) را سوار بر مرکب دید، آنچه توانست از آن حضرت بدگویی کرد، وقتی که فارغ شد، امام حسن (ع) کنار او آمد، و بدو سلام کرد، و در حالی که لبخندی بر چهره داشت به او فرمود:: «ای پیرمرد! گمانم غریب هستی، و گویا اموری بر تو اشتباه شده، اگر از ما درخواست رضایت کنی از تو خوشنود می‌شویم، اگر چیزی از ما بخواهی به تو عطا می‌کنیم، اگر از ما راهنمایی بخواهی تو را راهنمایی می‌کنیم، اگر کمک برای باربرداری از ما بخواهی، بار تو را برمی داریم، اگر گرسنه باشی تو را سیر می‌نماییم، اگر برهنه باشی، تو را می‌پوشانیم، اگر نیازمند باشی تو را بی نیاز می‌کنیم، اگر گریخته باشی به تو پناه می‌دهیم. اگر حاجتی داری آن را ادا می‌نماییم، اگر مرکب خود را به سوی خانه ما روانه سازی، و تا هر وقت بخواهی مهمان ما باشی، برای تو بهتر خواهد بود، زیرا ما خانه آماده و وسیع، و امکانات بسیار داریم.»

هنگامی که آن پیر ناآگاه این گفتار مهرانگیز نشات گرفته از حلم و صبر انقلابی امام حسن (ع) را شنید، آن چنان دگرگون شد که اشک از چشمانش جاری گردید و گفت: «گواهی می‌دهم که تو خلیفه خدا در زمینش هستی، خداوند آگاه‌تر است که مقام سالت خود را در وجود چه کسی قرار دهد، تو و پدرت مبغوض‌ترین افراد در نزد من بودید، ولی اینک تو محبوب‌ترین انسان‌ها در نزد من هستی!»

سپس او به خانه امام حسن (ع) وارد شد، و مهمان آن بزرگوار گردید، و پس از مدتی در حالی که قلبش سرشار از محبت خاندان رسالت بود، از محضر امام حسن (ع) بیرون رفت. (۱۳)

فراموش نمی‌کنم هنگامی که حضرت امام خمینی – قدس سره – در اوایل پیروزی انقلاب در قم تشریف داشتند، روزی جمعی از چماق به دستان بدخواه، از خانه‌ای بیرون آمده و با شعار و داد و فریاد نزدیک بیت امام آمدند، امام اگر اشاره‌ای می‌کرد، مردم به آن‌ها حمله کرده و آن‌ها را تار و مار می‌کردند، ولی امام در عین شجاعت و صلابت بی نظیری که داشت، در این مورد صلاح اسلام را در حلم و صبر انقلابی دید، با حلم کم نظیری، سکوت کرد، و قریب به این مضمون فرمود:: «کاری به آن‌ها نداشته باشید، مساله به مرور زمان حل خواهد شد.»

همان گونه که امام فرمود: ه بود؛ مساله به طور طبیعی حل شد. آری گاهی حلم و صبر انقلابی، این گونه پی آمدی درخشان دارد، و کارسازتر از عکس العمل‌های دیگر خواهد بود.

امام حسن (ع) در عصر حکومت خودکامه معاویه، در وضعیتی قرار گرفت که اگر صلح تحمیلی را (که به معنای آتش بس و متارکه جنگ موقت، مشروط به شرایط بود) نمی‌پذیرفت، و با خصلت والای حلم و صبر انقلابی، با آن برخورد نمی‌کرد، کیان تشیع در خطری عظیم، و جان همه شیعیان در معرض نابودی جدی قرار می‌گرفت. از این رو، در پاسخ به معترضان فرمود:: «وای بر شما! شما نمی‌دانید که من چه کرده ام، سوگند به خدا پذیرش صلح من برای شیعیانم بهتر است از آنچه خورشید بر آن می‌تابد و غروب می‌کند….» (۱۴)

شاید بر همین اساس بود که پیامبر (ص) با بینش جهانی و پیش بینی وسیعی که داشت، در شان امام حسن (ع) فرمود:: «لو کان العقل رجلا لکان الحسن; (۱۵) اگر عقل، خود را به صورت مردی نشان دهد، آن مرد، حسن (ع) است.»

رفتار پرصلابت

پرواضح است که داشتن خصلت حلم، یک قانون غالبی است نه دائمی، باید موارد را شناخت و بر اساس ضوابط اسلامی با آن برخورد کرد، در بعضی از موارد باید سد حلم را شکست و فریاد زد و شدت عمل نشان داد، در آن مواردی که حلم موجب سوء استفاده گمراهان گردد. چرا که همیشه افرادی هستند که از شیوه حلم بزرگان، سوء استفاده می‌کنند، و تا زیر ضربات خردکننده شلاق مجازات قرار نگیرند، دست از کردار زشت خود برنمی دارند، در این گونه موارد باید در برابر آن‌ها شدت عمل نشان داد، تا ایجاد مزاحمت نکنند، لذا در زندگی امام حسن مجتبی (ع) ملاحظه می‌کنیم، در عین آن که به حلم معروف بود، در بعضی از موارد، فریادی، چون صاعقه داشت که تار و پود دشمنان را می‌سوزانید. به عنوان نمونه؛ پس از ماجرای صلح تحمیلی، معاویه به کوفه آمد، و در میان ازدحام جمعیت برفراز منبر رفت، در ضمن گفتارش با گستاخی بی شرمانه‌ای از امیرمؤمنان علی (ع) بدگویی نمود، هنوز سخن او به پایان نرسیده بود که امام حسن (ع) بر پله آن منبر ایستاد، و خطاب به معاویه فریاد زد: «ای پسر هند جگر خوار! آیا تو از امیرمؤمنان علی (ع) بدگویی می‌کنی، با این که

پیامبر (ص) در شان او فرمود: «من سب علیا فقد سبنی، و من سبنی فقد سب الله، و من سب الله، ادخله نار جهنم خالدا فی‌ها مخلدا و له عذاب مقیم؛ کسی که به علی (ع) ناسزا گوید، به من ناسزا گفته، و کسی که به من ناسزا گوید، به خدا ناسزا گفته، و کسی که به خدا ناسزا گوید، خداوند او را برای همیشه وارد دوزخ می‌کند، و او در آن جا همواره گرفتار عذاب الهی است.»

آن گاه امام حسن (ع) از منبر پایین آمد و به عنوان اعتراض از مسجد خارج شد و دیگر باز نگشت. (۱۶)

برخورد‌های پرصلابت امام حسن (ع) در برابر معاویه و مزدوران او، بسیار است، که به همین یک نمونه بسنده شد. (۱۷)

دخالت در سیاست

اینک این سؤال مطرح می‌شود که امام حسن (ع) بعد از شهادت پدر بزرگوارش حضرت علی (ع) با آن که آن حضرت ده سال امامت کرد، تنها شش ماه و چهار روز خلافت و حکومت نمود، و سپس از کوفه به مدینه رفت و از سیاست و حکومت دوری نموده و انزوا را برگزید، آیا این روش که نشات گرفته از حلم او بود، کناره گیری از سیاست نیست؟ضرب المثل درباره امام علی

پاسخ به طور خلاصه این است که شرایط و جوی که دشمنان و بدخواهان، و حتی دوستان، برای آن حضرت ایجاد کردند، آن حضرت را قهرا از سیاست و حکومت داری کنار زدند، نه این که او خودش کنار رفت، و هرگز حلم او باعث این کار نشد، بلکه شرایط و صلاح اسلام، چنین اقتضا می‌کرد، از این رو در مدینه نیز در فرصت‌های مناسب، مطالب را به طور صریح بیان می‌کرد، و با روش معاویه مخالفت می‌نمود، به همین دلیل معاویه نتوانست وجود آن حضرت را تحمل کند، و با پیام‌های محرمانه اش، جعده دختر اشعث را که همسر امام حسن (ع) بود، واداشت تا آن حضرت را مسموم نماید. شهادت جانسوز او بزرگترین دلیل بر دخالت او در سیاست، و صلابت او در طاغوت زدایی است، چنان که حلم او نیز در این راستا بود.

پی‌نوشت‌ها:

۱. هود (۱۱) آیه ۷۵. در آیه ۱۱۴ سوره توبه نیز نظیر این آیه با اندکی تفاوت آمده است.

۲. مانند آیه ۲۲۵ و ۲۳۵ و ۲۶۳ سوره بقره، و ۱۵۵ سوره آل عمران، و… (المعجم المفهرس، ص. ۲۱۶ و ۲۱۷).

۳ و ۴. میزان الحکمة، ج. ۲، ص. ۵۱۵ – ۵۱۶.

۵. بحار، ج. ۷۱، ص. ۴۲۲.

۶. مفردات راغب، واژه حلم.

۷. بحار، ج. ۷۸، ص. ۱۰۲.

۸. بحار، ج. ۷۷، ص. ۷۸.

۹. نساء (۴) آیه ۸۶.

۱۰. مناقب آل ابی طالب، ج. ۴، ص. ۱۸.

۱۱. فصلت (۴۱) آیه ۳۴.

۱۲. منتهی الآمال، ج. ۱، ص. ۱۷۱.

۱۳. کشف الغمه، ج. ۲، ص. ۱۳۵؛ بحار، ج. ۴۳، ص. ۳۴۴.

۱۴. بحار، ج. ۴۴، ص. ۱۹ «والله الذی عملت خیر لشیعتی مما طلعت علیه الشمس او غربت.»

۱۵. فرائد السمطین، ج. ۲، ص. ۶۸.

۱۶. احتجاج طبرسی، ج. ۱، ص. ۴۲۰؛ بحار، ج. ۴۴، ص. ۹۱.

۱۷. برای اطلاع بیشتر در این مورد، به کتاب‌های زیر مراجعه کنید: احتجاج طبرسی، ج. ۱، ص. ۳۹۸ تا ۴۲۰؛ بحار، ج. ۴۴، ص. ۷۰ تا ۱۰۹، کشف الغمه، ج. ۲، ص. ۱۴۴ تا ۱۵۲.

ضرب المثل درباره امام علی
ضرب المثل درباره امام علی
0

بیشتر بخوانید بیشتر بدانید  ضرب امام علی

Related posts

Leave a Comment

ml>